Hà Nội, tháng 10/2026 - Được thành lập năm 1981, trải qua 45 năm hình thành và phát triển, Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN đã có nhiều đóng góp trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Phật giáo Việt Nam; góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp của đạo Phật trong đời sống xã hội.

Nhân dấu mốc 45 năm, Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN tổ chức chuỗi sự kiện kỷ niệm trong hai ngày 17, 18/10/2026 tại Chùa Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình, gồm các hoạt động triển lãm, hội thảo khoa học quốc gia, chương trình nghệ thuật và Lễ kỷ niệm 45 năm thành lập.

Đây không chỉ là một sự kiện kỷ niệm mà còn là dịp để kể lại câu chuyện 45 năm phụng sự văn hóa Phật giáo, tôn vinh những giá trị đã được vun bồi qua thời gian và khơi mở những hướng đi mới để văn hóa Phật giáo tiếp tục hiện diện sâu sắc trong đời sống đương đại.

 Chuỗi hoạt động kỷ niệm diễn ra trong 2 ngày 17 và 18/10/2026 tại Chùa Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình. Chuỗi sự kiện gồm triển lãm hình ảnh, tư liệu; Nghệ thuật thư pháp Quốc ngữ Phật giáo; Trà đạo;Hội thảo khoa học quốc gia; Đêm nghệ thuật, hoa đăng và Lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN.

Đây là dịp nhìn lại chặng đường hình thành, phụng sự và phát triển của công tác văn hóa Phật giáo trong 45 năm qua; đồng thời trao đổi về những yêu cầu mới đối với việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Phật giáo Việt Nam trong đời sống đương đại, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số.

45 NĂM GẮN VỚI BẢO TỒN, PHÁT HUY VÀ LAN TỎA GIÁ TRỊ VĂN HÓA PHẬT GIÁO

Từ khi được xác lập trong cơ cấu của Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 1981, Ban Văn hóa Trung ương đã từng bước xây dựng nền tảng hoạt động về nghiên cứu, bảo tồn, truyền thông, nghệ thuật và phát huy các giá trị văn hóa Phật giáo. Trong chặng đường đó, công tác văn hóa không chỉ được thể hiện qua các hoạt động lễ hội, nghệ thuật hay xuất bản, mà còn từng bước hình thành các đề án, chuẩn mực và mạng lưới phối hợp chuyên môn.

Một dấu ấn của quá trình này là việc duy trì hoạt động xuất bản: từ năm 1981 đến năm 2002 có 58 số Tập văn Phật giáo; năm 2004 chuyển thành Tạp chí Văn hóa Phật giáo. Trong nhiệm kỳ IX, Ban có 100 thành viên cùng các phân ban chuyên môn và đã ban hành hơn 450 văn bản các loại. Những con số này cho thấy quá trình mở rộng về tổ chức, chuyên môn và phương thức triển khai công tác văn hóa.

Bốn đề án về pháp phục, khóa tụng, kiến trúc và bảo tồn, phát huy giá trị di sản được triển khai theo hướng nghiên cứu, phối hợp chuyên gia và từng bước hoàn thiện các sản phẩm, mẫu chuẩn. Mẫu pháp phục Phật giáo Việt Nam được phê duyệt năm 2018 và đăng ký quyền tác giả năm 2021; Khóa tụng hàng ngày thống nhất được phê duyệt năm 2021 và 100.000 cuốn được ấn hành năm 2023; mẫu trụ kinh Chuyển Pháp Luân được phê duyệt năm 2023.

Trong hoạt động văn hóa quy mô lớn, Ban tham gia nhiều chương trình Vesak và các hoạt động văn hóa trong nước, quốc tế. Tại Vesak 2019 ở Tam Chúc, Ban Văn hóa Trung ương được đề cử thành Tiểu ban Văn hóa, chủ trì 09 đề án văn hóa; sự kiện ghi nhận hình ảnh 25.630 người cùng tụng một bản kinh thuần Việt. Tại Vesak 2025, Ban tham gia các hoạt động văn hóa với quy mô lớn, trong đó triển lãm giới thiệu 87 bảo vật quốc gia Phật giáo Việt Nam.

Công tác văn hóa cũng được đặt trong mối liên hệ với an sinh xã hội và đối ngoại nhân dân. Theo tổng kết nhiệm kỳ IX, tổng giá trị hoạt động từ thiện nhân đạo mà Ban tham gia đạt hơn 70 tỷ đồng; các hoạt động được triển khai từ hỗ trợ xây nhà, trường học, cứu trợ thiên tai đến trao quà tại các thánh tích ở Ấn Độ, Nepal. Các hoạt động tại Lào và một số quốc gia châu Âu cũng góp phần duy trì và lan tỏa các giá trị văn hóa Phật giáo Việt Nam trong cộng đồng.

CHUYỂN ĐỔI SỐ: MỞ RỘNG KHÔNG GIAN CỦA VĂN HÓA PHẬT GIÁO

Một nội dung xuyên suốt của chuỗi sự kiện là yêu cầu thích ứng với môi trường số. Trong thời gian qua, Ban Văn hóa Trung ương từng bước nâng cấp trang thông tin điện tử, cải tiến quy trình tiếp nhận và xử lý tin bài, sử dụng nền tảng số để thông tin về hội nghị, triển lãm, nghệ thuật và hoạt động Phật sự. Các sản phẩm video, hình ảnh, phim ngắn và nội dung mạng xã hội giúp công chúng tiếp cận các hoạt động văn hóa ngoài phạm vi người tham dự trực tiếp.

Định hướng giai đoạn tới được đặt trong ý tưởng xây dựng “Hệ sinh thái Văn hóa Phật giáo Việt Nam”, gồm bảy thành tố và 12 đề án trọng điểm; trong đó có các nội dung về cơ sở dữ liệu số, bộ tiêu chuẩn văn hóa, hệ thống nhận diện và phát triển các trung tâm di sản văn hóa Phật giáo. Tầm nhìn được xác định theo các mốc đến năm 2031 và 2045, hướng tới việc củng cố nền tảng văn hóa, nghiên cứu, sáng tạo và hợp tác quốc tế.

Hội thảo khoa học quốc gia vì vậy không chỉ là hoạt động học thuật trong khuôn khổ kỷ niệm 45 năm, mà còn là diễn đàn để các nhà nghiên cứu, chuyên gia, nhà quản lý văn hóa và đại diện các đơn vị liên quan trao đổi về những vấn đề thực tiễn: làm thế nào để số hóa di sản có hệ thống; phát huy giá trị văn hóa trên các nền tảng số; kết nối nghiên cứu với hoạt động thực hành; và xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu mới.

III. NHỮNG HOẠT ĐỘNG TRỌNG TÂM TRONG CHUỖI SỰ KIỆN

1. Ngày 17/10:

- 9h30: Khai mạc triển lãm và tọa đàm thư pháp tiếng Việt

- 13:30-17:30: Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN, Viện Dân tộc học & Tôn giáo học, Ban Dân tộc & Tôn giáo, Ủy ban TƯ MTTQ Việt Nam, Báo Đại đoàn kết đồng chủ trì Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển”tập trung trao đổi về thực tiễn phát huy giá trị văn hóa Phật giáo trong bối cảnh công nghệ số, những yêu cầu đặt ra đối với số hóa di sản, xây dựng cơ sở dữ liệu, truyền thông số và phát triển nguồn nhân lực văn hóa. Trong khuôn khổ Hội thảo có cuộc tọa đàm “Vai trò của văn hóa Phật giáo trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên số”.

- 19:00: Biểu diễn nhạc kịch cải lương “Đức Đệ nhất Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận”, nhằm tôn vinh những đóng góp và dấu ấn văn hóa của Đức Đệ nhất Pháp chủ trong tiến trình Phật giáo Việt Nam thời hiện đại, đồng thời tạo không gian nghệ thuật kết nối lịch sử, văn hóa và đời sống Phật giáo.

- 20: Lễ hội hoa đăng cầu nguyện Quốc thái dân an - Thế giới hoà bình

2. Ngày 18/10:

8:00 đến 11:00: Lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN. Chương trình là hoạt động trọng tâm của chuỗi sự kiện, với sự tham dự của đại biểu các cơ quan, tổ chức, Chư tôn đức Giáo hội và những người đã đồng hành với công tác văn hóa Phật giáo trong nhiều năm.